10 Mayıs 2008

ANESTEZİ

İddia; Sinir hücreleri elektrik değil, ses iletimi yapıyorlar.

Kaynak; Livescience, Mart 2007'de yayınlamış bir makale bu. Araştırmanın Biophysical Journal'da yayınlanacağı söylenmişti ama hala yayınlanmış değil. Merakla beklemekteyim.

Kısaca konuyu şöyle özetleyebiliriz;
Bu iddianın temeli anestezinin nasıl çalıştığının hala tam olarak bilinmemesinde yatıyor. Anestezi bilindiği üzere ameliyatlarda hastanın acı duymamasını sağlamak için çeşitli kimyasal maddelerin kullanımı demek. Eter, kloroform gibi maddeler sadece beyni uyutmakla kalmıyor aynı zamanda kan dolaşımını ve nefes almayı da etkiliyorlar. Sinirler yağ ve proteinlerle sarılmış durumda. Şimdi ilginç nokta şu; bu yağlar zeytinyağı ile aynı özellikteler. Bu sebeple anestezide kullanılan maddelerin zeytinyağında eriyebilme özellikleri var. Bilinen bu kadar. Bu maddelerin sinirlere etkisi nasıl oluyor bu bilinmiyor. İşte tam bu noktada yukarıdaki iddia şöyle sağlam bir argümana dayanarak devreye giriyor; "Eğer sinirler elektrik iletimi yapsalardı termodinamik kanunlarına göre ısı üretmeleri gerekirdi. Ancak bu olmuyor. Bu durum sinirlerin elektrik değil, bizzat ses dalgalarını ilettiklerini gösterebilir." Ancak hali hazırda bütün biyoloji kitapları sinirlerin elektrik ilettiğini söylüyorlar. Hmm?

Elektriğin kontrole alınıp, kullanıma geçmesi hemen hemen bütün diğer bilimlere etki yapmış gibi. Yani elektrik bilimsel anlayışa bir paradigma teşkil etmiş. Ancak yukarıdaki yaklaşım hayatın elektrikten oluşmadığına dair bir kapı aralamayı öngörüyor. Bütün bu dünya savaşları, yaşadığımız kepazelikler hep enerji kaynaklarının paylaşımıysa eğer, bunun sorumlularından biri de elektrik olsa gerek. Acaba önümüzdeki yıllar yeni bir enerji kaynağı olarak sesi gündeme getirebilir mi? Bence evet...

Demek ki aslında açıklanamayan bir biyolojik fenomenin "elektrik" paradigmasıyla geçiştirilmiş olma ihtimali önümüzde. Yani aslında açıklanamamış bir şey açıklanmış gibi davranılmış senelerce. Tabii ki sıradan insanlar bunun dibini karıştıramadıkları için bu "bilgi" büyük bir "güç" haline dönüşmüş. Şimdi birileri çıkıyor diyor ki "sinirler elektrik değil ses iletirler". Bunca kitap yeniden mi yazılacak? Tüm bu paradigma, inanç sistemi dibinden mi sarsılacak? Hemen değil elbette... Ancak işin bir de şu yönü var; diyelim ki sinirlerin ses ilettiği kabul edildi. Bunun bir önceki paradigmadan daha doğru olduğunun ispatı nasıl yapılacak? Zira bu sav aynı "güç çevresinin" yeni bir önerisi değil mi? Yine şüphe kapılarını açtım sonuna kadar...

Yeni anestezi yöntemleri kimyasal maddeler yerine Philip Glass'ın müziğini kullanabilir mi? Anestezi kavramını biraz genişletip bunu toplumlara yayarsak acaba ses ve müzik hali hazırda toplumsal anestezik olarak kullanılıyor olabilir mi? Hayır mı? Çok müzik dinliyor olmayasınız? :)

Maruz kaldığımız ses ve müzik hepimizi şekillendirir. Düşüncelerimizi zaten şekillendirir de, şimdi bir de fiziksel etkisi ortaya çıkmaya başlıyor yavaş yavaş. Daha beteri tüm algımızın bizzat ses dalgalarıyla çalıştığı ispatlanırsa şaşırmam (zaten beklentim bu). Bilmem kaç bin sene önce Çinlilerin zaten anlamış oldukları gibi. Kafa hala elektrikçiyse bu olası gelişmeyi anlamak kolay olmayacaktır, bu doğru. Oysa her bebek hayata duyarak başlar. Umarım bir zil çalmıştır.